Cultuur

Cultuur wordt gevormd door het geheel van normen en waarden, die leden van een groep of samenleving met elkaar gemeen hebben en als vanzelfsprekend beschouwen. Culturele verschillen zijn niet aangeboren, maar aangeleerd. De cultuur bepaald hoe mensen zich gedragen en naar de wereld kijken. De manier waarop begrippen als goed, passend, waar, acceptabel, kwetsend, beledigend worden geïnterpreteerd is cultuurafhankelijk. Wat voor de ene bevolkingsgroep normaal is, kan voor een andere groep als aanstootgevend worden ervaren.

Cultuur is dynamisch. Culturele eigenheden veranderen voortdurend. Wat nu in Nederland gewoon is, zoals ouders tutoyeren, was 50 jaar geleden niet altijd vanzelfsprekend. De Nederlandse organisatiepsycholoog Geert Hofstede onderscheidt nationale en regionale culturen op basis van 5 dimensies, te weten:
1. Maatschappelijke ongelijkheid, waaronder de houding ten opzichte van gezag.
2. De verhouding tussen individu en groep.
3. De gewenste rolverdeling tussen mannen en vrouwen.
4. Manieren van omgaan met onzekerheid en onduidelijkheid.
5. De mate waarin men bereid is tot opofferingen op de korte termijn, ter wille van een beloning op de lange termijn.

(boek: “Allemaal ander-denkenden”, omgaan met cultuurverschillen, Geert Hofstede en Gert Jan Hofstede, 2006)

Over het algemeen zijn de Surinaamse, Antilliaanse en Islamitische gemeenschappen hechter dan de Nederlandse. Ontplooiing van het individu staat minder centraal dan in de Europese landen. Familie en gemeenschap zijn zeer belangrijk en gastvrijheid is een groot goed. In zo’n groepscultuur wordt veel indirecter gecommuniceerd, dan in een meer individualistische cultuur zoals in Nederland. Probeer de boodschap impliciet over te brengen. Investeer in de relatie. Zoek bijvoorbeeld eerst een thema dat aansluit bij de belevingswereld van de migrant en probeer via die weg bij jouw gespreksthema uit te komen.

Hiervoor kan je goed sleutelfiguren inzetten: zij hebben de toegang tot de doelgroep, het netwerk dat nodig is, kennen de communicatiewijze en weten op welk niveau zij in moeten zetten.